22 lá Ẩn chính: đi cùng Kẻ Khờ từ số 0 đến Thế Giới
Đọc 22 lá Ẩn chính như một chặng đường liền mạch thay vì 22 mảnh rời, và vì sao cách đọc đó giúp nhớ nghĩa lâu hơn.
Sách nhập môn hay bày 22 lá Ẩn chính ra như bảng cửu chương: số 0 nghĩa này, số 1 nghĩa kia, cứ thế tới 21. Học kiểu đó thì chán, một tuần sau là quên. Dễ nhớ hơn nhiều nếu coi cả dãy là một chuyến đi: Kẻ Khờ là người đi, các lá sau là chỗ anh ta đi qua hoặc người anh ta gặp.
Nói trước cho khỏi hiểu lầm: đây là một cách đọc, phổ biến dần trong thế kỷ 20, không phải giáo lý cổ truyền nào. Những bộ tarot đầu tiên ở Ý thế kỷ 15 là bài để chơi. Cách đọc theo hành trình có ích vì nó giúp nhớ. Thế thôi.
Chặng một, 0 đến 7: ra đời và đi học
Nhìn kỹ lá Kẻ Khờ một chút, vì cả câu chuyện bắt đầu từ đây. Một chàng trai áo hoa đứng ngay mép vực, cây gậy vác vai treo một cái túi nhỏ, tay kia cầm bông hồng trắng, con chó trắng nhảy cẫng bên chân. Mắt anh nhìn lên trời, không nhìn xuống chân. Anh chưa biết gì, và chính vì chưa biết nên mới dám đi. Vừa đáng yêu vừa đáng lo.
Bảy lá tiếp theo giống một lượt đi học. Nhà Ảo Thuật bày đủ đồ nghề lên bàn. Nữ Tư Tế ngồi im, dạy nghe cái chưa ai nói ra. Hoàng Hậu là nuôi dưỡng, Hoàng Đế là luật lệ, Giáo Hoàng là truyền thống và người thầy. Tới Người Tình, lần đầu anh phải chọn theo giá trị của mình chứ không theo lời ai. Cỗ Xe khép chặng: hai con nhân sư một đen một trắng kéo xe, trong tranh không có sợi dây cương nào, người đánh xe giữ chúng đi cùng hướng bằng ý chí.
Chặng này toàn chuyện bên ngoài: kỹ năng, vai trò, thành tích. Cái bên trong thì chưa ai đụng tới.
Chặng hai, 8 đến 14: quay vào trong
Nhịp chậm hẳn lại. Lá Sức Mạnh là chỗ nên dừng: một người phụ nữ áo trắng, trên đầu có dấu vô cực, nhẹ tay khép miệng con sư tử. Không roi, không gậy, cũng không có vẻ gì là đang gồng. Sức mạnh ở đây là kiên nhẫn, dịu mà không lùi, khác hẳn kiểu thắng của Cỗ Xe ngay trước đó.
Sau đó Ẩn Sĩ đứng một mình trên đỉnh núi tuyết, giơ ngọn đèn có ngôi sao sáu cánh bên trong. Bánh Xe Số Phận nhắc rằng có thứ cứ xoay mà không ai giữ được. Công Lý đặt mọi việc lên cán cân.
Người Treo Ngược đáng xem lâu hơn. Anh bị treo một chân trên cây gỗ còn đâm lá, chân kia gập ra sau, tay vòng sau lưng, quanh đầu có vầng sáng. Mặt bình thản, không giãy. Lá này hay bị đọc thành bế tắc, nhưng trong tranh chẳng có gì khổ sở: anh chịu đứng yên để nhìn mọi thứ lộn ngược. Kế đó Thần Chết khép một chương, rồi Tiết Chế rót nước qua lại giữa hai chiếc cốc, pha cho vừa.
Một chi tiết cho người thích soi: trong bộ kiểu Marseille, Công Lý mang số 8, Sức Mạnh số 11. Waite đổi chỗ hai lá khi làm bộ Rider-Waite-Smith, nên sách khác ghi số khác thì không phải in sai. Lý do hay được gắn với hệ thống tương ứng chiêm tinh của hội Golden Dawn, còn Waite thì gần như không giải thích.
Chặng ba, 15 đến 21: tối trước, sáng sau
Chặng người ta ngại nhất, mà thiếu nó thì câu chuyện chẳng có gì. Ác Quỷ vẽ một đôi nam nữ bị xích cổ vào cái bệ dưới chân con quỷ. Nhìn kỹ thì vòng xích rộng, nhấc qua đầu là ra. Họ không làm. Lá này nói về thứ đang trói mình: thói quen, nỗi sợ, một mối quan hệ không lành. Phần đáng nghĩ là nhiều khi chính mình đeo nó vào.
Tòa Tháp là cú sét đánh vào thứ dựng trên nền không vững: vương miện bật khỏi đỉnh tháp, hai người rơi xuống. Rồi yên lặng. Ngôi Sao là người phụ nữ quỳ bên hồ, rót nước xuống đất và xuống hồ, phía trên là tám ngôi sao. Không ồn ào gì, chỉ là lần đầu sau cơn bão thấy dễ thở.
Bốn lá cuối đi nhanh. Mặt Trăng là con đường mờ chạy giữa hai ngọn tháp, nơi nỗi lo dễ thành ảo giác. Mặt Trời là trời sáng hẳn. Phán Xét là tiếng kèn gọi nhìn lại, tha thứ, rồi đứng dậy. Thế Giới đóng vòng: một chặng đã xong, và người về đích không còn là chàng trai ở mép vực.
Biết vậy để làm gì
Trước hết là để nhớ. Không cần thuộc riêng “lá số 16 nghĩa là gì”, chỉ cần nhớ nó nằm giữa Ác Quỷ và Ngôi Sao: bị trói lâu thì có ngày sập, sập rồi mới thấy sao. Thứ tự tự gợi nghĩa.
Khi đọc nhiều lá, bạn có thêm một câu để tự hỏi: “Mình đang ở đoạn nào của câu chuyện?”. Hàng bài ra Tòa Tháp rồi Ngôi Sao thường được đọc là biến cố đang qua, phía sau có chỗ để hồi lại. Ẩn Sĩ rồi Cỗ Xe thì ngược số, 9 trước 7: một thời gian thu mình suy nghĩ, rồi tới lúc ra quân. Ngược thứ tự cũng chẳng sao, đời ít khi đi đúng số.
Và đừng ép. Rút phải Thần Chết không có nghĩa là phải có gì đó đang chết. Có khi nó chỉ nhắc một thói quen cũ đã hết tác dụng. Hành trình là cái khung để dựa, đừng để nó thành cái lồng.
Thêm một quy ước của người đọc bài, không phải luật: hàng bài có nhiều lá Ẩn chính thì chuyện bạn hỏi thường mang cỡ một bước ngoặt; toàn lá Ẩn phụ thì là chuyện thường ngày, nằm trong tầm tay. Muốn đi tiếp sang 56 lá còn lại, xem bài bốn bộ Gậy, Cốc, Kiếm, Tiền.